साहित्य महासंघमा अब नेपाली साहित्य प्रतिष्ठान हङकङ पनि आबद्ध हुने

हङकङ, गत ११ जुलाईको दिन नेपाली साहित्य प्रतिष्ठान हङकङको सम्पन्न बैठकले स्थापना हुन लागेको विश्व नेपाली साहित्य महासंघमा आबद्ध हुने निर्णय गरेको छ ।

महासंघको अन्तर्राष्ट्रिय केन्द्रिय समिति र केन्द्रिय पार्षदको लागि पनि आफ्नो प्रतिनिधि चाडै चुनेर पठाउने निर्णय गर्‍यो ।

विश्वभर छरिएर रहेका स्रष्टा र सिर्जनालाई समेट्ने नयाँ साझा संस्थाको आवश्यकता

अवधारणा पत्र (प्रस्तावित)
 

विषय प्रवेश
समयको गति संगै नेपाली साहित्य पनि अघि बढ्दै जानेक्रममा अहिले कहाँ सम्म पुग्यो र अब कता कसरी जानु पर्छ भन्ने सवालमा चिन्तन गर्नुपर्ने बेला भएको छ । समकालिन साहित्यहरुले फड्को मारिरहेको बेला नेपाली साहित्य भने परम्परागत तरिकाले जेनतेन मात्र धानिरहेको अवस्था छ । त्यसैले समयको परिवर्तन संगै नेपाली साहित्यको श्रीवृद्धिको निमित्त नयाँ सोचका साथ नयाँ कार्य गर्न जरुरी भएको छ ।

साहित्य समाजको दर्पण हो र प्रत्येक ब्यक्ति समुदायमा यसको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको हुन्छ । ब्यक्ति समुदायको पहिचान प्रतिष्ठा र अस्थित्वको साहित्य संग प्रगाढ अन्तर सम्बन्ध रहेको हुन्छ यसर्थ >>>>

उदाउदो तारा साहित्य समाजको भेला सम्पन्न - स्थापना हुन लागेको विश्व नेपाली साहित्य महासंघमा अबद्दता हुने निर्णय 

मलेशिया,
४ जुलाई, उदाउदो तारा साहित्य समाज पेनांग मलेसियाको एक भेला बी. एम. स्थित लालिगुरास रेस्टुरेन्टमा सम्पन्न भयो I

समाजको उपाध्यक्ष गणेश महतरा 'हिमाली' को अधक्ष्यतामा बसेको उक्त बैठकमा समाजले आगामी दिनमा गर्ने भावी योजना बारेमा छलफल भएको थियो I 

समाजको कार्य-समितिको कार्यकाल पुरा गरेर स्वदेश फिर्ता गए पछि रिक्त रहेको पदहरु उपर पदपूर्ति गरिएको छ I वर्तमान नया कार्यसमितिहरुमा अध्यक्ष - दिप दर्शन शाही, उपाध्यक्ष-गणेश महतरा 'हिमाली' , सचिव- जीतमान राई 'सबिन', सह-सचिव- नरेन मगर 'बि', कोषाध्यक्ष कृष्ण पुन 'अन्तिम संघर्ष' , साथै सदस्यहरु, राजेश प्रवाह, भिष्म दर्नाल, थलिन्द्रबहादुर भुजेल, झुनसिं कुवर, धनकुमार लिम्बु, दशरथ राई, लगायतका रहेका छन् I

उक्त उदाउदो तारा साहित्य समाजले स्थापना हुन लागेको विश्व नेपाली साहित्य महासंघमा अबद्दता हुने निर्णय गरेको छ I समाजबाट महासंघ प्रतिनिधिको लागि सविन र दीप दर्शनलाई पठाउने निर्णय पनि गर्यो ।

सोहि भेलामा समाजका सस्थापक अध्यक्ष अशोककुमार 'प्यासी' राई र सदस्य बलबहादुर गुरुङ आफ्नो कार्यकाल पुरा गरि स्वदेश फर्किन लाग्नु भएकोले बिदाई तथा मायाको चिनो प्रदान गरिएको थियो I भेलामा उपस्थित स्रस्टाहरुले आ-आफ्नो सिर्जना वाचन गरिएको थियो I
 

विश्वभरका नेपालीहरुलाई समेट्ने साहित्य संजाल निर्माण हुने

लामो समय देखि नेपाली साहित्यको श्रीबृद्धिमा लागेका विभिन्न १४ देशमा रहेका झण्डै ३ दर्जन साहित्यिक स्रष्टाहरुले सामुहिक प्रयासमा विश्वब्यापी साझा साहित्यिक संजालको निर्माण प्रकृया थालेका छन् ।

प्रवासमा रहने नेपालीहरुको संख्या बृद्धि संगै साहित्यिक स्रष्टा, सर्जकहरुको संख्या र सक्रियता बढेको र विभिन्न ठाँउमा रहेका प्रतिभाहरुलाई प्रोत्साहन तथा सहयोग गर्न आवश्यक भएको कारणले यस प्रकारको बृहत संजाल निर्माणमा लागेको कुरा विज्ञप्तिमा जनाइएको छ । 

सामुहिक हितको लागि सामुहिक सक्रियतामा स्थापना हुनु पर्नेमा जोड दिदै यस संजालले सबै देशमा रहेका साहित्यकार तथा साहित्यिक संघ, संस्थाहरुलाई सहयोग गर्ने जनाएको छ । नेपालीहरुले बोल्ने सबै भाषा साहित्य - नेपाली साहित्य भएकोले यो संजाल समावेशि पारदर्शि र सबैको साझा हुने बताइएको छ । विज्ञप्तिमा छलफल समुह मात्र भनिएकोले ब्यक्तिहरुको नाम तोकिएको छैन तर संजालको प्रस्तावित अवधारणा-पत्र र विधान छलफलको लागि सार्वजनिक गरि सकेको छ ।

देशविदेशमा रहेका साहित्यकार तथा साहित्यिक संघसस्थाहरुलाई सहयोग गर्ने उद्देश्यले स्थापना हुन लागेको यस बृहत संजालका छलफल समुहले सबैलाई छलफलमा सहभागि हुन खुल्ला आग्रह गरेको छ । यस समुहले छलफलको लागि वेभसाइट www.nepaliliterature.org र ईमेल nepaliliterature@ymail.com प्रयोगमा ल्याएको छ । समुहले सार्वजनिक गरेको विधानमा संजालको नाम विश्व नेपाली साहित्य महासंघ प्रयोग गरेका छन् ।
 

केही प्रश्न उत्तर


१. किन यो संजालको अवधारणा आएको हो ?

हामी सबै नेपालीहरुको प्रतिष्ठाको लागि सामुहिक सकि्रयता र सहभागिता चाहिन्छ । त्यसैले यो संजालको अवधारणा आएको हो । विश्वभर धेरै साहित्यिक संघसंस्थाहरु रहेका छन ती सबै साहित्यिक सघसंस्थाहरु बीच सम्पर्क तथा विचार कार्यक्रमहरु आदानप्रदान गर्न साथै नेपाली साहित्य र साहित्यकारहरुको हकहितको निम्ति आपसमा काम गर्नको लागि यो संजालको स्थापना हुन लागेको हो । समग्रमा नेपाली साहित्यको श्रीबृद्धि र नेपाली प्रतिष्ठाको लागि यो अवधारणा आएको हो ।


२. अन्तर्राष्ट्रिय स्तर सम्म पहूच राख्ने केही साहित्यिक संघसंस्था हुदाहुदै पनि फेरी किन यस संजालको आवश्यकता पर्यो ?

विश्वभर रहेका नेपाली साहित्य साहित्यकार र साहित्यिक संघसंस्थाहरुलाई समेटौ भन्ने उद्देश्यले ब्यापक रुपबाट कुनै पनि संस्था यसअघि स्थापना भएका छैन्न । शुरुमा कुनै एक ठाँउबाट शुरु भई त्यसैलाई ब्यापकता दिइएको केही संस्थाहरु छन तर त्यस्ता संस्थाहरु सबैको लागि रुचीको घर हुन सक्दैन । हामी केहीसमय सुखद भ्रममा पनि रह्यौ र अझै केही रहेका छौ तर बुझ्दै गएपछि यो अनुभव सबैले गर्नेछन । संस्थाको स्थापना ब्यक्तिले गर्ने होइन यो त सामुहिक प्रयत्नमा स्थापना हुनुपर्छ र सामुहिक रुपबाटै संचालन हुनु पर्दछ त्यसैको खातिर यो संजालको आवश्यकता भएको हो । नेपाली साहित्यको निमित्त गर्नुपर्ने बेग्रेल्ति कामहरु छन् तर त्यस तिर धेरैको चासो नभएको चेतना नभएको कारण अब सधै यसरी बस्न हुन्न समय आएको छ । विश्वभरका विभिन्न मुलुकमा छरिएर रहेका साहित्यिक स्रष्टा सर्जक तथा शुभ चिन्तकहरु सबै उठौ जुटौ भन्ने सोचका कारण पनि आवश्यकताको महशुस भएको हो । 


३. अन्य साहित्यिक संघ संस्थाहरु संग यस निर्माणाधिन संजालको कस्तो सम्बन्ध रहन्छ ?
देश विदेशमा रहेका सम्पूर्ण साहित्यिक संस्थाहरु हाम्रो मित्र शक्तिको रुपमा रहने छन् । सबै संग सहकार्य र सवाद हुनेछ । बिशेष गरि हाम्रो संस्थाले संजालगत सम्पर्क सेतुको काम गर्नेछ ।


४. के यो सजाल विश्वभर छरिएर रहेका नेपाली साहित्यका संघ संस्थाहरुको छाता संगठनको रुपमा स्थापना हुन लागेको हो ?

हाम्रो यस संजालको प्रत्येक देशमा विधान सम्मत स्वतन्त्र शाखाहरु रहनेछन् । अन्य नामबाट संचालनमा रहेका संस्थाहरुलाई पनि हाम्रो विधान सम्मत सम्बद्धता प्रदान गरिने छ । यसर्थ यो संस्था धेरै संघहरुको समष्टि रुप महासंघ सरह रहनेछ । यो संस्था सबैको साझा संस्थाको रुपमा रहने छ र छाता संगठनको सट्टामा साझा संगठन नै भनिने छ । किन की छाता संगठनको अवधारण धेरै अभ्यासहरुमा असफल भईसकेको छ ।


५. कस्तो ब्यक्ति यस संजालको सदस्य बन्न सक्दछ  ?

नेपाली माटो र नेपाली दुख सुख पीडा बेदनालाई नेपाली भाषा मातृभाषा वा जुनसुकै भाषाको साहित्य माध्यामबाट अभिब्यक्त गर्न सक्ने सिर्जनशिल ब्यक्तिहरु यस संजालको सदस्य बन्न सक्दछ । यो खुल्ला संस्था भएकोले साहित्य प्रति झुकाव राख्ने जो कोहि यसका सदस्य बन्न सक्नेछन् तर कम्तिमा एक कृति प्रकाशन गरेका स्रष्टालाई प्राथमिकता हुनेछ । जुनसुकै अन्य साहित्यिक संघसंस्थामा आबद्ध ब्यक्ति पनि यस संजालको सदस्य बन्न सक्नेछन् तर संजालको विधानमा तोकिएको काम कर्तब्य तथा जिम्मेवारी पुरा गर्नुपर्नेछ ।


६. म यो साझा संस्था निर्माणको लागि सहभागि हुन राजी छु अब मैले कसरी सहभागिता जनाउन सक्छु ?

तपाईले हाम्रो इमेलमा सम्पर्क गर्नुहोस आफ्नो राय सुझाव दिनुहोस र अरु नयाँ विचारहरु दिनुहोस । तपाई रहेको ठाँउमा शाखा निर्माणको लागि तयारीमा जुट्नुहोस । यो संस्था जसरी भएपनि स्थापना हुन्छ र यसैवेला यसको स्थापनाको लागि आफूलाई सहभागिता गराउने अवसर नगुमाउनुहोस ।


७. यो संस्था सफल नै हुन्छ भन्ने आधार चाहि के छ ?

यो सामुहिक आवश्यकताको महशुस भए पछि शुरु गरिएको संस्था हो र यसको स्थापनामा कम्तिमा १० भन्दा बढि मुलुकमा रहेका नेपाली स्रष्टाहरुको सहभागिता रहनेछ र यो संजाल समावेशि हुनेछ । नेपाली भाषा साहित्यको सट्टामा नेपाली साहित्य भन्ने छौ जस भित्र नेपालमा बस्ने सबै जातजातिको भाषा साहित्यलाई समेत समेट्ने छ । नेपाली खस÷पर्वते भाषा साहित्य मुख्य सम्पर्कको माध्याम हुनेछ । केही अन्य संस्था अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्यको कुरा गर्दछ भने यस नयाँ संजाल विश्वभर नेपाली साहित्यको कुरा गर्दछ । अन्तर्राष्ट्रिय भन्नाले एकदुई देश र सिमानालाई दर्शाउछ भने हाम्रो संस्था विश्वलाई एक देशको रुपमा हेर्दछ । प्रविधिको विकास संगै यो सम्भव पनि छ । यिनै सिद्धान्त सहित पारदर्शि र प्रजातान्त्रिक प्रणाली नै यसको सफलताको मुख्य कडी हुनेछ ।

८. यो संस्था स्थापनाको प्रकृया कस्तो हुनेछ ?

कम्तिमा १० वटा मुलुकमा रहेका नेपाली साहित्यका स्रष्टाहरुको संलग्नता र सद्भाव रहेपछि मात्र सामुहिक रुपबाट यो संस्थाको स्थापना भएको घोषणा गरिने छ । संस्थापकः भानु जयन्ति भेला वा कुनै समारोह वा कार्यक्रमको नाम रहनेछ । 

हाम्रो आधारभूत रणनीतिहरु

१. देशदेशमा शाखाहरु बन्नेछन् साथै कुनैपनि देशमा संचालन भई रहेको साहित्यिक संस्थालाई 
समेत सांकेतिक शुल्क लिएर सम्बद्धता दिन सकिने छ ।

२. मुख्य कार्यालय नेपालमा रहने छ । कारण - सबैलाई र सधैलाई सजिलो हुनेछ कसैको 
बर्चश्व देखिन्दैन । नेपाल त जो कोहि जान सक्दछ ।

३. यो संस्था नेपाल मै विशिष्ट हैसियत हुने प्रकारले दर्ता गरिने छ । गैर आवासिय नेपाली संघ 
दर्ता भए झै हुनेछ र यस संघ संग नजिकको सम्बन्ध कायम गरिने छ ।

४. कामकाजको मुख्य भाषा नेपाली हुनेछ । कारण - सजिलो र आफ्नो माटोको भाषाको 
सम्मानार्थ तर विधान आंचार संहिता घोषणा-पत्र लगायतका महत्वपूर्ण दस्तावेजहरु नेपाली 
र अन्तर्राष्ट्रिय भाषा अंग्रेजी स्पेनिस रसियन आदी भाषामा रहने छ ।

५. संस्थाको हिसाव किताब मुख्य गरि नेपालीमा र आवश्यक अनुसार अंग्रेजी लगायतमा 
देखाइने/राखिने छ ।

६. संस्थापकः भानु जयन्ति भेला वा कुनै समारोह वा कार्यक्रमको नाम रहनेछ । कारण - 
नेपाली भाषी एकताको प्रतिकको रुपमा भानु जयन्ति स्थापित भईसकेकोले । भविश्यमा 
मिडियाले संस्थापकको रुपमा कसैको नाम उल्लेख गरेमा सम्बन्धित ब्यक्तिले सम्बन्धित 
मिडिया र समितिमा प्रतिक्रिया वा स्पष्टिकरण लेख्नु पर्नेछ ।

७. केन्द्रिय कार्य समितिको कार्यवधि ३ बर्षको हुनेछ ।

८. नयाँ कार्य समिति निर्माण हुदा अघिल्ला कार्यकारी पदाधिकारीहरु मध्येका एक चाहि 
अनिवार्य यथावत पदमा वा कार्यकारी पदाधिकारीकै रुपमा सकि्रय अनुभवी सदस्य सअस 
Early Committee Exporties (ECE) रहने छ । यसको छनौट अघिल्लो कार्यकालमा 
सबैभन्दा धेरै काम गरेका मध्येकालाई तोकिने छ । किन की - टाढाटाढा रहेर काम गर्नुपर्ने 
भएकोले सबै नयाँ पदाधिकारीहरु मात्र रहदा अलमलमा पर्न सक्छन त्यसैले यसको ब्यवस्था 
गरिएको हो । यस पदको लागि अघिल्लो समिति वा निर्वाचन आयोगले तोक्नेछ । समितिलाई 
सहयोग सल्लाह दिदै सतर्क गराउनेछ । नैतिक अधिकार उपाध्यक्ष सरह हुनेछ तर समिति 
निरन्तर संचालन भई रहेको अवस्थामा यो पद सकि्रय हुने छैन । एक बर्ष भन्दा बढि 
समितिले कुनै काम नगरेको अवस्थालाई निश्क्रिय भएको मानिने छ । एक ब्यक्तिले सअस 
को जिम्मेवारी दुई कार्यकाल भन्दा बढि निरन्तर गर्ने छैन । यस पदाधिकारीको नामको 
पछाडी सअस वा ECE लेखेर जनाइने छ ।